Head of Engineering trái domain và cách nâng cao kỹ năng giao tiếp cho Lead Developer

Mở đầu

Bài viết chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ hành trình chuyển sang làm Head of Engineering trong lĩnh vực automotive – một domain hoàn toàn xa lạ với background công nghệ thông tin thuần túy. Đồng thời, nội dung cũng đề cập đến phương pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp và tranh luận cho các lead developer đang gặp khó khăn trong việc trình bày và trao đổi với đồng nghiệp.

Hành trình chuyển domain sang Automotive

Bắt đầu từ con số 0

Khi được tuyển vào vị trí Head of Engineering trong ngành automotive, người viết hoàn toàn không có kiến thức về lĩnh vực này. Mục đích tuyển dụng là tận dụng thế mạnh về công nghệ thông tin chứ không phải kiến thức automotive.

Cấu trúc engineering trong automotive

Ngành automotive software có các nhóm chính:

Tool Link / Platform Engineering: Làm tool và platform internally
Customer Engineering (CE): Làm trực tiếp với khách hàng, các hãng xe
Embedded Engineering: Làm phần mềm embedded cho ECU

Nhóm Tool Link đóng vai trò quan trọng nhưng đứng đằng sau phụ trợ, tương tự như Platform Engineering tại Netflix hay Google.

Các loại tool và giải pháp trong automotive

Công việc của đội platform trong automotive bao gồm:

IDE và Web Application: Tool hỗ trợ development
Configuration Tool: Cấu hình cho dự án
Simulation App: Phân tích bus của xe ô tô, simulate hoạt động ECU
Virtualization Program: Ảo hóa hệ thống
Data Management: Quản lý hệ thống data

Quy trình automation trong automotive

Tại Bosch (Bos), quy trình làm software đã automate được khoảng 50-60%, nhưng vẫn cần thêm automation để:

Gia tăng hiệu suất
Giảm giá thành sản phẩm
Cải tiến liên tục (Kaizen spirit)

Thách thức khi học domain mới

Giai đoạn đầu: "Gà mắt tóc"

Khi mới vào ngành, mọi thứ đều rất mới và khó khăn:

Không hiểu thuật ngữ chuyên ngành
Nghe như "gà nghe sấm"
Cần sự hỗ trợ và giải thích từ anh em trong team

Quá trình tích lũy kiến thức

Nhờ background Solution Architect, việc hiểu thuật ngữ ban đầu khó khăn nhưng dần dần:

Hiểu biết sâu hơn qua từng ngày
Cần hiểu sâu công việc của mọi người
Phát hiện ra know-how bên ngoài mang lại lợi ích cho ngành

Quy mô và cấu trúc tổ chức

Team size và growth

Khi mới vào: team size khoảng 80 người
Sau đó grow lên và hiện tại còn khoảng 50 người (do cắt giảm)
Support hầu hết business unit trong Bos Mobility

Cấu trúc Bos Mobility

Bos Mobility là business unit của Bosch
Bên trong có 10-15 business unit con
Department thuộc Global Delivery Network (GDN)
Cung cấp service engineering across Bos và các business unit khác

Giá trị của domain knowledge

Domain knowledge trong automotive có giá trị rất cao:

Những người làm lâu năm có giá trị rất lớn
Bosch phải cho 13.000 người nghỉ hưu sớm ở Đức để giảm cost
Ngành suy giảm đòi hỏi tăng sức cạnh tranh

Mức độ hiểu biết sau 5 năm

Sau 5 năm làm việc trong ngành automotive:

Hiểu được khoảng 20-25% bề nổi
Có thể đứng nói chuyện được với mọi người
Vẫn chưa hiểu hết được mọi thứ bên sâu

Điều này cho thấy độ phức tạp và chiều sâu của domain knowledge trong automotive.

Lời khuyên cho sinh viên InfoSec muốn học DevOps

Thực trạng internship DevOps

Cơ hội internship DevOps khá ít, trừ các công ty chuyên sản xuất phần mềm cho ô tô. Trước đây, department tuyển khoảng 4 intern DevOps mỗi năm, nhưng hiện tại không còn chỉ tiêu.

Có nên học Backend Spring trước?

Nếu không tìm được internship DevOps, có thể chuyển qua Java với Spring. Tuy nhiên cần lưu ý:

Đặc điểm	Java/Spring Enterprise	DevOps
Quy mô dự án	Lớn	Đa dạng
DevOps tool usage	Ít dùng K8s, Docker trực tiếp	Chuyên sâu
Người làm DevOps	Technical Lead/Architect	DevOps Engineer
Cơ hội tự làm DevOps	90% không có cơ hội	100%

Lời khuyên thực tế

Đừng nề hà cơ hội: Có việc thì cứ nhận, có cơ hội internship thì cứ nhận. Còn hơn là không có gì.

Xây dựng kỹ năng giao tiếp cho developers

Thực trạng của senior developer thiếu kỹ năng giao tiếp

Nhiều developers có 4 năm kinh nghiệm, tự học từ năm 26-27 tuổi, trở thành senior developer nhưng:

Kỹ năng giao tiếp và giải thích vấn đề yếu
Ngại trao đổi, tranh luận
Chỉ giỏi kỹ thuật, trốn tránh discussion
Ở nhà ít nói, chỉ làm việc với vợ

Phương pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp

1. Đầu tư vào học hành chính thức

Ở độ tuổi 26-27, đọc sách có thể chưa đủ hiệu quả. Nên:

Bỏ tiền đi học lớp giao tiếp: Tìm lớp có cơ hội thực tập presentation
Học cách present: Kỹ năng trình bày trước đám đông
Thực hành giao tiếp với đồng nghiệp: Áp dụng ngay vào công việc

2. Đọc nhiều để có lập luận

Đọc sách, tài liệu để bổ sung kiến thức nền
Có đủ tri thức để lập luận logic khi trao đổi
Xây dựng argument vững chắc trong discussion

3. Thực hành debate với tinh thần win-win

Mục tiêu của trao đổi không phải là để thắng, mà là:

Tìm ra giải pháp tốt nhất
Đôi bên cùng đồng thuận
Tôn trọng người khác và tôn trọng bản thân

4. Xem TED Talks để học diễn thuyết

TED có nhiều diễn giả xuất sắc với:

Thời gian nói chuyện ngắn nhưng ấn tượng
Kỹ năng trình bày đáng học hỏi
Cách truyền đạt ý tưởng phức tạp thành đơn giản

Vượt qua rào cản tâm lý

Những nỗi sợ phổ biến

Ngại va vấp: Sợ sai, sợ bị chê
Sợ thua: Sợ nói xong thất bại làm giảm uy phong
Ngại đám đông: Sợ trình bày trước nhiều người

Cách vượt qua

Gạt bỏ tư duy tiêu cực: Sẽ không thể trở thành người giao tiếp giỏi nếu:

Không thực sự giao tiếp
Không thực sự trao đổi với người khác
Không chịu thực hành

Nguyên tắc: "If it hurts, do it more often"

Những gì làm bạn đau đớn, khó khăn chính là thứ cần thực hiện nhiều hơn.

Những "con cóc" trong cuộc đời cần phải ăn nó nhiều hơn để vượt qua chướng ngại vật. Đôi khi chướng ngại vật là do chính mình tạo ra.

Giải pháp cho developer ở tỉnh muốn phát triển

Thực trạng

Công việc maintenance, ít dự án mới
Công ty product ở tỉnh lẻ, không phải trung tâm
Không muốn lên Hà Nội vì sợ phố xá
Muốn có career path phát triển

Cách tìm thêm việc

Tự tạo cơ hội:

Làm ra software và đi bán: Chủ động tạo sản phẩm và tìm khách hàng
Mở rộng network: Biết nhiều người hơn, nói chuyện nhiều hơn
Tìm hiểu nhu cầu xung quanh: Biết được pain point của người khác
Tin vào word of mouth: Người ta sẽ giới thiệu bạn cho người khác

Học hỏi từ tấm gương thành công

Tham khảo các tấm gương như Thầy giáo Sơn – giáo viên tiếng Anh nhưng làm phần mềm rất xịn, có mặt trên tinhte.vn. Bạn này là ví dụ về:

Tự học hiệu quả
Xây dựng hệ thống kỹ năng mới từ con số 0
Comfortable và dễ dàng trong việc học cái mới

Kết luận

Tóm tắt bài học chính

Chuyển domain: Bắt đầu từ số 0, cần 20-25% hiểu biết sau 5 năm là bình thường
Domain knowledge giá trị cao: Đáng đầu tư thời gian dài hạn
Kỹ năng giao tiếp: Phải học, thực hành, không ngại đau đớn
Win-win mindset: Trao đổi để tìm giải pháp, không phải để thắng
Tự tạo cơ hội: Đừng chờ đợi, hãy chủ động tìm việc và mở rộng network

Checklist phát triển kỹ năng giao tiếp

Đã đăng ký học lớp giao tiếp/presentation?
Đọc đủ sách để có lập luận logic?
Thực hành debate với tinh thần win-win?
Xem TED talks để học kỹ năng diễn thuyết?
Áp dụng "If it hurts, do it more often"?
Mở rộng network và tìm cơ hội mới?

Lời nhắn nhủ cuối cùng

Đừng ngại va chạm, đừng ngại thất bại. Hãy nhận lấy cơ hội để nói chuyện, tranh luận, thảo luận với người khác. Dần dần bạn sẽ sharpen được kỹ năng của mình. Việc đầu tiên là phải thử làm, và nhớ mantra: những gì làm bạn đau, hãy làm nó nhiều hơn.

Chỉ khi bắt đầu hành động, bạn mới biết mình có giỏi hay không. Trước khi làm, không ai chắc chắn về khả năng của chính mình.