Chào mọi người, vẫn là Vustech đây. Sáng nay tôi bắt đầu ngày mới có chút "lỗi kỹ thuật": quên sạc mic, phải đi đổ xăng và lên văn phòng muộn hơn thường lệ. Nhưng thay vì bực bội, tôi chọn ghé qua một tiệm cà phê vỉa hè, mua một ly cà phê muối của một bạn trẻ luôn nở nụ cười tươi rói. Chính khoảnh khắc dang dở đó lại thôi thúc tôi nói về một chủ đề mà có lẽ nhiều người trong chúng ta, dù là developer lão luyện hay những người mới khởi nghiệp, đều đang mắc kẹt: Sự trì hoãn và cái bẫy của sự hoàn hảo.
Chúng ta thường nghe câu "Đủ nắng hoa sẽ nở". Nhưng trong thực tế khắc nghiệt của giới công nghệ và kinh doanh, nếu bạn cứ ngồi đợi nắng đủ, có lẽ hoa của bạn sẽ héo úa ngay từ khi còn là nụ.
Phá bỏ huyền thoại về "Thời điểm hoàn hảo"
Trong suốt sự nghiệp của mình, tôi nhận ra một sự thật phũ phàng: Chẳng bao giờ có một thời điểm hoàn hảo để bắt đầu.
Ngày xưa, tôi thường tự hào về khả năng "chạy nước rút". Tôi có thể thi đậu đại học chỉ sau một tháng ôn tập cường độ cao. Nhưng nhìn lại, đó không phải là phép màu. Đó là kết quả của 12 năm tích lũy nền tảng toán học vững chắc một cách tự nhiên. Nếu không có 12 năm đó, một tháng nước rút kia hoàn toàn vô nghĩa.
Nhiều người hỏi tôi: "Khi nào Vustech sẽ startup?". Tôi có đầy đủ các yếu tố: kỹ năng, kinh nghiệm, mối quan hệ. Nhưng tại sao tôi vẫn chưa "chốt"? Câu trả lời nằm ở sự trì hoãn có hệ thống. Chúng ta luôn đợi cho đến khi có đủ điều kiện, đủ vốn, đủ nhân sự… mới dám bắt đầu. Nhưng thực tế, những project vĩ đại đều bắt đầu từ sự chuẩn bị thầm lặng và những bước đi nhỏ đầu tiên, thậm chí là trong sự thiếu thốn.
Tư duy "Tích tiểu thành đại" trong lập trình và sáng tạo
Bạn muốn làm một sản phẩm phần mềm lớn? Đừng đợi đến khi có bản thiết kế hoàn chỉnh. Hãy code mỗi ngày một ít.
Lấy ví dụ từ chính bản thân tôi. Tôi có niềm đam mê với nhiếp ảnh. Cho đến nay, tôi sở hữu hơn 120.000 bức ảnh đã qua hậu kỳ. Tôi không chụp một lúc ngần ấy ảnh. Tôi chụp mỗi ngày, mỗi lúc, những gì tôi thích. Sau 10 năm, đống "vốn" đó trở thành một tài sản khổng lồ giúp tôi có thể làm bất cứ project nội dung nào: từ in sách ảnh, làm album chủ đề đến các dự án thương mại.
Tương tự với lập trình. Tôi rất thích viết Blog Engine. Nếu mỗi ngày tôi chỉ cần dành 30 phút để improve một tính năng nhỏ, thì sau 1 năm, Block Engine của tôi sẽ có những tính năng mà những người làm "thời vụ" không bao giờ có được.
Sự tích lũy này tạo ra một "nguồn vốn" kiến thức và sản phẩm. Nếu bạn không bắt đầu code một ứng dụng thực tế bằng Golang ngay hôm nay, bạn sẽ không bao giờ hiểu được cách setup một kiến trúc thực thụ (real application architecture) khi cơ hội thực sự đến.
Từ kỹ năng thuần túy đến Tài sản số (Assets)
Đây là điểm yếu mà tôi và có lẽ nhiều bạn cũng đang gặp phải: Thiếu tư duy thương mại hóa.
Tôi đã viết ra rất nhiều công cụ mạnh mẽ. Ví dụ, tôi có một app Image Resizing chạy cực nhanh trên Windows và MacOS. Tôi dùng nó hàng ngày cho công việc của mình. Nhưng tôi chưa bao giờ đóng gói nó để bán trên App Store. Tại sao? Vì tôi thiếu đi bước cuối cùng: biến kỹ năng thành tài sản có thể mua bán.
Nếu bạn có kỹ năng, có sản phẩm nhưng không chịu thương mại hóa nó, bạn đang lãng phí nguồn lực của chính mình. Một sản phẩm tốt phải được đưa ra thị trường, được người dùng phản hồi, dù là bán với giá rất rẻ hoặc cho free nhưng có gắn quảng cáo.
Đừng để mình rơi vào trạng thái "Cố nghèo". Nghèo không phải vì không có năng lực, mà vì năng lực như xăng đầy bình nhưng không chịu nổ máy chạy. Chúng ta làm ra content, làm ra phần mềm, hãy mạnh dạn hoàn thiện nó ở mức "đủ tốt" để ra mắt thay vì giữ khư khư trong ổ cứng.
Làm sao để bắt đầu ngay hôm nay?
- Start Small, Start Now: Đừng quan tâm đến visual hay những thứ bóng bẩy ban đầu. Nếu bạn định làm YouTube, hãy cầm điện thoại lên và quay, dù chưa có mic xịn hay ánh sáng chuẩn.
- Duy trì tính liên tục: Yêu thích một thứ gì đó nghĩa là bạn phải dành thời gian cho nó mỗi ngày. Nếu bạn nói yêu lập trình mà 4-5 tháng mới sờ vào code một lần, đó chỉ là hứng thú nhất thời.
- Tư duy sản phẩm (Product Mindset): Khi làm bất cứ thứ gì, hãy nghĩ xem nó có thể giúp ích cho ai khác không? Có thể đóng gói nó lại không?
- Học cách "Bán hàng": Đừng ngại rao bán sức lao động trí tuệ của mình. Đó là cách để bạn có nguồn vốn tái đầu tư và đi xa hơn trên con đường đam mê.
Lời kết từ Vustech:
Tích lũy và hoàn thiện sản phẩm là một hành trình dài hơi. Đừng để sự hoàn hảo làm rào cản cho sự khởi đầu của bạn. Hãy tích lũy mỗi ngày một ít, biến những dòng code, những bức ảnh hay những bài viết của bạn thành những viên gạch xây nên đế chế của riêng mình.
Cảm ơn mọi người đã lắng nghe tâm sự sáng nay. Hy vọng ly cà phê muối của tôi cũng mang lại chút vị mặn mòi cho quyết tâm khởi đầu của bạn. Hẹn gặp lại trong các bài viết tiếp theo!
Biên tập viên
Vustech
